گفتار هفتم: معرفی برخی از قراردادهای انتقال فناوری……………………………………………… 27
فصل دوم : بررسی قرارداد های دارای قابلیت انتقال تکنولوژی
مبحث اول : قرارداد لیسانس ………………………………………………………………………………..35
گفتار اول : مفهوم عقد لیسانس…………………………………………………………………………….35
گفتار دوم : قلمرو و محدودیت های عقد لیسانس…………………………………………………….37
گفتار سوم : آثار قرارداد لیسانس……………………………………………………………………………42
بند اول : تعهدات لیسانس دهنده……………………………………………………………………………42
بند دوم : تعهدات لیسانس گیرنده…………………………………………………………………………..50
مبحث دوم : فرانشیز…………………………………………………………………………………………….55
گفتار اول: تعریف و ماهیت فرانشیز………………………………………………………………………..55

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

گفتار دوم :انواع فرانشیز به اعتبار روش های اعطای آن……………………………………………..57
گفتار سوم :قانون حاکم بر قرارداد فرانشیز……………………………………………………………….60
مبحث سوم : قراردا دجوینت ونچر………………………………………………………………………..65
گفتار اول : مفهوم جوینت و نچر”J.V”………………………………………………………………….65
گفتار دوم : قلمرو فعالیت ” جوینت ونچر”………………………………………………………………68
گفتار سوم: ساختار ، عناصر و انواع “J.V”………………………………………………………………69
بند اول: ساختار حقوقی “J.V”……………………………………………………………………………..69
بند دوم :عناصر تشکیل دهنده ی ” جوینت ونچر “…………………………………………………….71
بند سوم :مراحل ایجاد ” جوینت ونچر “………………………………………………………………….74
مبحث چهارم : کلید در دست……………………………………………………………………………….76
مبحث اول :تشریح ویژگی های قرارداد “کلید در دست”………………………………………….. 76
گفتار اول : کلیات……………………………………………………………………………………………….77
گفتار دوم : عوامل مشخصه قراردادهای “کلید در دست”………………………………………….. 78
بند اول : مسئولیت پیمانکار در مورد فرآیند سیستم……………………………………………………78
بند دوم : نوع و طبیعت توافقات مالی……………………………………………………………………..79
گفتار سوم : دلایل جذاب بودن پروژه های “کلید در دست” برای پیمانکاران………………….80
گفتار چهام : شرح وظایف و اختیارات پیمانکار در پروسه………………………………………….81
اجرای پروژه های “کلید در دست”………………………………………………………………………..83
فصل سوم :قواعد حقوقی حاکم بر قراردادهای انتقال تکنولوژی
مبحث اول :تعهدات طرفین انتقال تکنولوژی……………………………………………………………84
گفتار اول : تعهدات مربوط به انتقال دهنده…………………………………………………………….84
بند اول : تعهد به تحقق انتقال……………………………………………………………………………….84
بند دوم : تضمین عقدی یا وارانتی…………………………………………………………………………85
بند سوم : تعهدات اختصاصی انتقال گیرنده…………………………………………………………….93
بند چهارم : تعهدات طرفینی…………………………………………………………………………………94
بند پنجم . تعهدات طرفینی لزوماً مشترک……………………………………………………………….96
مبحث دوم :انتقال تکنولوژی و سازمان های بین المللی…………………………………………..98
مبحث سوم:حقوق ایران…………………………………………………………………………………….100
گفتار اول :قانون سرمایه گذاری خارجی………………………………………………………………100
گفتاردوم:اقتصاد ایران و انتقال تکنولوژی…………………………………………………………….110
گفتار سوم :موانع انتقال تکنولوژی درایران…………………………………………………………..112
فصل چهارم:مزایا و معایب قراردادها ی انتقال تکنولوژی
مبحث اول :مزایا و معایب قرارداد لیسانس…………………………………………………………114
گفتار اول :مزایا و معایب برای لیسانس دهنده……………………………………………………114
گفتار دوم : مزایا و معایب عقد لیسانس برای لیسانس گیرنده………………………………..116
گفتار سوم :معایب خاص لیسانس دانش فنی……………………………………………………..117
مبحث دوم :معایب و مزایای قرارداد فرانشیز………………………………………………………118
گفتار اول :مزایای قرارداد فرانشیز از نگاه فرانشیزگیرنده………………………………………118
گفتار دوم :مزایای قرارداد فرانشیز از نگاه فرانشیزدهنده………………………………………..119
بند اول : گسترش قلمرو فعالیت………………………………………………………………………120
بند دوم : استفاده از سرمایه فرانشیزگیرنده…………………………………………………………121
گفتار سوم :معایب قراردادهای فرانشیز…………………………………………………………… 122
مبحث چهارم :مزایا و معایب قراردادهای کلید در دست…………………………………….123
نتیجه گیری………………………………………………………………………………………………..126
پیشنهادات…………………………………………………………………………………………………129
منابع………………………………………………………………………………………………………..130
چکیده به انگلیسی………………………………………………………………………………………135
مقدمه
امروزه فناوری عنصر کلیدی توسعه اقتصادی و اجتماعی محسوب می شود. سرمایه گذاری در ایجاد و گسترش فناوریهای جدید سالهاست که به عنوان موتور توسعه به رسمیت شناخته شده است. فناوری می تواند کارایی و اثربخشی را افزایش دهد، زمان تولید وعرضه محصولات به بازار را کوتاه کند و نیازهای انسانی را تامین کند. باایجاد محصولات جدید و عرضه خدمات متنوع به بازار، از طریق نوآوریهای تکنولوژیک، بنگاههای اقتصادی می‌توانند فرصتهای جدیدی را برای دستیابی به رقابت پذیری و رشد به دست آورند. ظهور اقتصاد دانش محور و جهانی سازی اقتصاد به شدت این باور را تقویت کرده است که رقابت پایدار مستلزم آن است که شرکتها، عملکرد خود را در بازار بین المللی از طریق ارتقای کارآیی، کیفیت و قابلیت اعتماد محصولات تولیدی شان افزایش دهند و این امر خود مستلزم به کارگیری فناوریهای نوین است.
انتقال تکنولوژی از یک بی هویتی و تغییر مداوم (فقدان روش مشخص) در رنج است که به علت کلی مطرح شدن موجب بروز ابهاماتی می شود، به طوری که طبیعت خاص آن را زیر سئوال می برد و احتمال تحقق انتقال فنی را مورد تردید قرار می دهد و فاقد هرگونه ارزش است. انتقال برحسب سطح “صنعتی”بودن و منافع آنی تعبیر می شود، بدون آنکه در نظر گرفته شده باشد که واقعاً چه هست و چه باید باشد ؟”انتقال تکنولوژی”در مورد کشورهای صنعتی، که در یک درجه پیشرفت صنعتی قرار دارند، بکار برده نمی شود و فقط به منزله مبادله دو جانبه ای است که صرفه جویی در وقت و کاهش هزینه برای کسب منفعت و همچنین دسترسی به تکنولوژی پیشرفته تر را میسر می سازد . دراین وضعیت هر کدام از آن کشورها در شرایطی است که می تواند با ظرفیت فنی خاص خود چنین تکنولوژی ای را دریافت نماید بدون آن که خود الزامی به انتقال آن داشته باشد.
الف :بیان مساله
در محیط کنونی که سرشار از پویایی و تغییر است یکی از مقوله های مهم که می تواند ما را در رسیدن به اهداف سازمان و جامعه به نحوی اثربخش یاری رساند، تغییرات تکنولوژی موثر و انتقال تکنولوژی با اصول، روشها، مراحل و فرایند خاص است.
برای کشورهای صنعتی انتقال تکنولوژی به کشورهای در حال توسعه وسیله ای است برای تسلط، کسب منافع تجاری، و صادرات هرچه بیشتر؛ برعکس، برای کشورهای در حال توسعه، انتقال وسیله ای است برای دست یابی به تکنولوژی پیشرفته و مورد لزوم که به آنها اجازه می دهد تا عقب ماندگی صنعتی و تولیدی خود را جبران کنند.
حوزه عمل انتقال، به معنی خاص، به تکنولوژی محدود نمی شود، بلکه به مجموع بررسی های مربوط به امکان پذیر بودن، طرح ،روش کار، استعلام عرضه تا نصب، طرز عمل، مدیریت نظام مالی، آموزش، نحوه فروش، و ازاین قبیل اطلاق می شود . لذا انتقال شامل مجموع ابعاد یاد شده فوق می گردد و این همان چیزی است که شرکتهای صادر کننده تکنولوژی را وامی دارد تا ضمن این که سعی نمایند در بعضی از رشته های خاص تکنولوژی تخصص یابند، حیطه فعالیتهای خود را به همه سطوح انتقال فنی(تکنولوژی)متصور نیز توسعه دهند.
نکته دیگر اینکه در حوزه انتقال فناوری، دغدغه اصلی کشورهای انتقال گیرنده، محقق نشدن انتقال، منطبق با اهداف مورد نظر از انتقال است. به موجب بررسی های به عمل آمده، از منظر حقوقی یکی از علل اصلی بروز این دغدغه، متناسب نبودن قراردادها با امر پیچیده انتقال و خواسته های انتقال گیرنده است. این عدم تناسب که عمدتاً بر کم و کیف تعهدات طرفین تمرکز دارد باید به تبع اقتضائات و ویژگی های قراردادی خاص برای انتقال فناوری برطرف شود تا دغدغه موجود نیز مرتفع گردد.
ب:اهمیت و ضرورت تحقیق
با نگاهی به انتقال تکنولوژ ی های انجام شده در ایران در طول سالیان گذشته، مشاهده می شود که فرآیند انتقال تکنولوژی به شکلی بسیار ناقص انجام می پذیرد. گاه متقاضیان تکنولوژی شناخت دقیق و درستی از آنچه می خواهند، ندارند و نیاز حقیقی و واقعی خود را نمی دانند، گاه به دنبال ایده آ ل هایشان حرکت می کنند یا تکنولوژیهایی را می جویند که هنوز اختراع نشد ه اند یا بالعکس به تکنولوژ ی هایی دلخوش می کنند که عمر آنان به پایان رسیده و توجیه اقتصادی ندارند. در مرحله بعد، به جای انتخاب تکنولوژی مناسب، به دنبال گرانترین و مدرنترین تکنولوژیها می گردند که امکان جذب یا حتی کسب آن بسیار کم است. مهمترین بخش انتقال تکنولوژی، جذب و بومی سازی و نوآوری آن است که باید مورد تحلیل علمی و عمیق قرار گیرد سطح تکنولوژیک کشورهای پیشرفته و جهان سوم فاصله محسوسی دارد. برای کاستن این فاصله، انتقال تکنولوژی یک لازمه انکارناپذیر است. انتقال تکنولوژی با رو شهای مختلف امکا ن پذیر است، عوامل مهم تعیین کننده روش انتقال تکنولوژی به مقدار زیادی شامل ترکیبی از تمایل انتقال دهنده تکنولوژی جهت عرضه تکنولوژی و دانش فنی و همچنین توانایی دریافت کننده تکنولوژی جهت کسب و جذب تکنولوژی است. در این بین، داشتن معیار و تعریفی که نشان دهنده انتقال اثربخش تکنولوژی باشد، بسیار مهم و حیاتی می باشد. چه بسا هم انتقال دهنده تکنولوژی و هم گیرنده تکنولوژی نیت و قصد انتقال تکنولوژی به بهترین شکل ممکن را داشته باشند، ولی در عمل ممکن است روش انتقال تکنولوژی طوری انجام شودکه نتواند نتایج در نظر گرفته شده را برآورده سازد، در نتیجه در مرحله اکتساب تکنولوژی، دقت و کار کارشناسی در انتخاب بهترین روش انتقال تکنولوژی لازم و ضروری می باشد. موضوع دیگر انطباق و جذب تکنولوژی انتقال یافته است که باید آن تکنولوژی با شرایط و مشخصات محیطی گیرنده آن تطبیق داده شود و در نهایت مرحله نهایی که توسعه و انتشار تکنولوژی است، نیازمند عزم و همت جمعی و خودباوری ملی و البته ایجاد زیر ساختهای لازمه از طرف دولت می باشد. در دنیای امروز رابطه ای مستقیم بین توسعه تکنولوژی و پیشرفت اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی یک کشور برقرار است. بطوری که می توان گفت تکنولوژی عاملی اساسی برای ایجاد ثروت، توانایی و دانایی کشورهاست و وسیله ای قدرتمند در توسعه ملی تلقی می شود. بدین جهت است که در سطح بین المللی، جنگ اقتصادی تکنولوژیک جانشین جنگهای نظامی شده است. بنابراین اتخاذ استراتژی‌های توسعه تکنولوژی در بخشهای مختلف اقتصاد هر کشور جزء ضروریات بازسازی و توسعه اقتصادی آن کشور بوده و بدون آن دستیابی به اهدافی چون خودکفایی اقتصادی، توسعه ملی و بهبود استانداردهای زندگی غیرممکن است.
ج:اهداف تحقیق
1-بررسی و تحلیل حقوقی قرارداهای انتقال تکنولوژی
2- شناخت و بررسی متناسب نبودن قراردادها با امر پیچیده انتقال و خواسته های انتقال گیرنده
3-مقایسه قراردادهایی که قابلیت انتقال تکونولوژی دارند به منظور کشف و شناخت انتقال اثر بخش تکنولوژی
د:سؤالات تحقیق
1- نحوه اجرای قراردادهای انتقال تکنولوژی به چه صورت می باشد؟
2- عوامل محقق نشدن انتقال، منطبق با اهداف مورد نظر از انتقال چیست ؟
3-چه قراردادهایی در زمینه انتقال تکنولوژی موثر تر می باشند ؟
ه: فرضیه‏های تحقیق
1-نحوه اجرای قراردادهای انتقال تکنولوژی نقش عمده ای دراثر بخشی فرایند انتقال تکنولوژی فراهم میکند.
2- به دلیل ربط وثیق با هدف اصلی قرارداد انتقال فناوری، “تعهد به تحقق انتقال” یکی از مهم‌ترین تعهدات انتقال‌دهنده است.
3- مبنائی ترین قرارداد انتقال تکنولوژی ، قرارداد لیسانس است که ماهیتی خاص و متفاوت از قراردادهای معین دارد.
و :روش تحقیق
دراین پژوهش غالب کاربراساس روش کتابخانه ای می باشدواکثرمنابع مورداستفاده مقالات وکتب انگلیسی زبان ونیزبرخی کتب ومقالات فارسی بوده که اکثرمقالات ازاینترنت و کتابخانه های در دسترس جمع آوری شده است.
فصل اول :
مفهوم شناسی و ماهیت انتقال تکنولوژی
درآمد
بی تردید، یکی از مهم ترین راه های پیشرفت صنعتی کشورها، واردات تکنولوژی از کشورهای صنعتی و پیشرفته است. افزایش اعتماد و تکیه بر منابع تکنولوژی و جهانی کردن بازارها موجب افزایش چشم گیری در قراردادهای بین المللی انتقال تکنولوژی شده است. در برخی کشورها انتقال تکنولوژی از مهم ترین درآمدها محسوب می شود، برای مثال، در آمریکا در سال 1947، صادرات مالکیت های معنوی 10 درصد، و در سال 1986، 37 درصد بود و امروزه نیز به بیش از 50 درصد رسیده است.
به طور کلی تأمین سرمایه از طریق تجارت مالکیت های معنوی، از دو راه صورت می گیرد: راه اول وارد کردن مالکیت صنعتی غیر محسوس در مال محسوس و مادی ای که می توان آن را تولید کرد و فروخت؛ و راه دوم انتقال مال معنوی به دیگری یا صدور اجازه ی استفاده از آن برای دیگری که خود محصول را تولید و در برابر، عوضی پرداخت کند که رویالتی1 نامیده می شود.
مبحث اول :تعریف مفاهیم در حوزه انتقال تکنولوژی
گفتار اول :تعریف تکنولوژی
تکنولوژی ترکیبی است از دو واژه یونانی: تکنو به معنای هر آنچه که در طبیعت وجود نداشته باشد و لوژی به معنای هر آنچه که مبتنی بر عقل و منطق باشد. واژه تکنولوژی راهی بس طولانی را در طول تاریخ پیموده، تا امروز بدین شکل در ادبیات مدرن امروزی مطرح گردیده است. در طول تاریخ واژه تکنولوژی را می‌توان به انحاء مختلف در زبان‌های گوناگون مشاهده نمود. در یونان معمولاً به معنای ” هنر “، ” صنعت ” یا ” مهارت ” ترجمه شده است. ریشه این کلمه در زبان هند و اروپایی احتمالاً به معنای ” کارِ چوبی ” و یا ” نجاری ” بوده است.

تکنولوژی در لغت به معنای شگرد، ترفند و فن آمده است تکنولوژی یا فن‌آوری همواره به عنوان ابزار، بخشی از زندگی بشر را تشکیل داده است؛ اما مطرح شدن تکنولوژی به عنوان یکی از ابزارهای تولید، به انقلاب صنعتی در قرن هجدهم میلادی و جایگزینی نیروی ماشین، بجای انسان باز می‌گردد.2
تکنولوژی، معمولا صنعت و ماشین را به ذهن متبادر می‌کند؛ اما عموم صاحب‌نظران معتقدند؛ که تکنولوژی در هر نوع سازمانی، اعم از صنعتی و خدماتی کاربرد دارد؛ زیرا تمام سازمانها، دادهها را به ستادهها تبدیل میکنند. بین عموم صاحب‌نظران توافق وجود دارد، که تکنولوژی(فن‌آوری) به اطلاعات، تجهیزات، فنون و فرآیندهای لازم برای تبدیل نهاده‌ها به ستادهها اطلاق میشود؛ اما بر سر تعریف یک تکنولوژی خاص و اندازه‌گیری تکنولوژی یک سازمان، اختلافاتی وجود دارد.

در ادبیات مدیریت، تعاریف مختلفی برای تکنولوژی ارائه شده است؛ که به برخی از آنها در زیر اشاره میشود:
· ترکیبی از دانش، تجهیزات و روش‌های مورد استفاده برای تبدیل منابع و ورودی‌ها به خروجی‌ها؛
· روش‌ها و طرقی که با استفاده از ابزارها و تجهیزات، فنون و دانش و مهارت‌های ویژه نیروی انسانی برای انجام کار اتخاذ میشود؛
· فراگرد تبدیل اطلاعات و مواد خام به کالای ساخته شده؛3
· مکانیزم، دانش یا فرآیندی که برای تبدیل ورودی‌ها به خروجیها، به منظور ارتقای قابلیتهای افراد، گروههای کاری و سازمان بکار میرود؛
· الگو و نحوه استقرار فرآیندها؛
· نوع آرایش و الگوی عملیات؛
· تعریف دیگر، تکنولوژی را متشکل از 4 عنصر زیر میداند:
الف) سخت‌افزار؛ مجموعه‌ای از وسایل و تجهیزات فیزیکی، ابزارها، وسایل و ماشین‌آلات؛
ب) نرم‌افزار؛ مجموعه‌ای از تکنیکها، فعالیتهای فنی، روشها و دستورالعمل‌ها؛
ج) نیروی انسانی[مغزافزار]؛ عاملی که به وسیله آن سخت افزار و نرم‌افزار بکارگرفته می‌شوند.
د) سازمان‌دهی و مدیریت؛ ساز و کارها و ترتیبات اقتصادی و اجتماعی که در چارچوب آنها سایر اجزا بکار می‌افتند.4
گفتار دوم :تحول تکنولوژی
محققان پیدایش چاپ گوتنبرگ در اواسط قرن پانزدهم را سرآغاز تمدن مکتوب که تغییرات اجتماعی را در پی داشت به حساب می آورند، در حالی که اساس این تمدن از قرن ها پیش با پیدایش خط نوشتار ریخته شده بود و در عصر پس از چاپ آن نوشتار دچار تحولی بزرگ شد و نهادآموزشی را از انحصار گروه و قشری خاص در آورد. عمومی شدن نهاد آموزش و همگانی شدن آن، نظام زندگی اجتماع را متحول ساخت و ساختار آموزشی جامعه تکانی جدی خورد و باعث انقلابی در فرهنگ عامه و علوم شد. کشف ساعت در قرون دوازده و سیزده به عنوان نمونه و مظهری از ماشین بوده است. حتی امروز نیز هیچ ماشینی به اندازه آن، همه جاگیر نشده است. کشفیات هویگنس در زمینه پیدایش آونگ و فنر کوک در سال های ???ـ??? میلادی، انقلابی در کار ساعت سازی به وجود آورد. مراحل مذکور باعث شد که برخی محققان چون “ما مفورد” بیندیشند که ماشین اصلی دوران صنعتی امروز ساعت است و نه بخار. به باور برخی دیگر از پژوهشگران با پیدایش ابزارهای مذکور هنوز انقلاب صنعتی که تحولی عظیم در تکنولوژی به وجود آورده ، آغاز نشده و ظهور دوک نخ ریسی و ماشین بخار جیمزوات بود که طلیعه این انقلاب بزرگ را ظاهر ساخت. در سال های پیش از دهه ???? میلادی که تحولات صنعتی انگلستان نقطه عطفی را طی می کرد و تغییر کمی تکنولوژیک به کیفی بدل می شدند، سالانه بیش از ده اختراع به ثبت نمی رسید. از آن پس روند اختراعات در جامعه مذکور سیر صعودی به خود گرفت و نوآوری ها در قالب ها و در همه زمینه های زندگی مادی به وقوع پیوست، نیروی بخار ابتدا در نساجی، بعدها در راه آهن و کشتی نفوذ کرد و رقم اختراع را در پایان قرن هجدهم به حدود صد ارتقا داد و جامعه یی صنعتی، دینامیک و پرتحرک و متحول را به نمایش گذارد 5حتی در کشاورزی زهکشی ها و امور دام و صنعت ریخته گری ها و مسائل فلزی و خدمات مولد و پیدایش شرکت ها نیز نوآوری هایی به وقوع پیوست. اثرات اجتماعی انقلاب صنعتی بیش از هر تکنیک و تکنولوژی قابل لمس بود. انقلاب صنعتی به جامعه پراکنده خانخانی و زمینداری خاتمه داد و جامعه صنعتی متمرکز امروزی را جانشین کرد. این تمرکز و تجمع انسانی مرهون این انقلاب بود.
گفتار سوم :کاربردتکنولوژی
در دنیای امروز، تکنولوژی با جانشین ساختن محصولات، خدمات و مواد جدید با محصولات، خدمات و مواد قدیمی، صرفهجویی در میزان مصرف مواد، خودگردانی ماشین‌آلات و به حداقل رساندن احتیاج آنها به نیروی انسانی، کوتاه کردن عمر محصولات و کهنگی سریع آنها و نوآوری مداوم، نقش مهمی در بازار و رقابت ایفا میکند.6
فنآوری به عنوان عامل مؤثر در تبدیل دادهها به ستادهها، میتواند نقش محوری و اساسی در بهرهوری و بازدهی سازمان داشته باشد؛ به این ترتیب که فنآوری، میتواند به استفاده اقتصادی و کارآمد از منابع و مواد اولیه کمک کرده و میزان و کیفیت تولید را با وجود مقدار ثابت از منابع دیگر افزایش دهد.7 بالتّبع فناوری باعث ارتقاء بهرهوری و توان تولید کشورها شده و در نتیجه، موجب توسعه اقتصادی و ارتقاء استانداردهای زندگی میشود.
فنآوری پیشرفته، تهدیدها و فرصت‌های جدیدی را برای سازمان فراهم میآورد. همچنین فن‌آوری از عوامل اصلی نیل به مزیتهای رقابتی و موجب ارتقاء توان سازمان‌ها و کشورها، در عرصه رقابت داخلی و بین‌المللی میگردد. پورتر فن‌آوری را عامل اصلی در ارتقاء موقعیت رقابتی بنگاه‌ها میداند و معتقد است که توسعه و تغییر فنآورانه به خودی خود، دارای ارزش نیست؛ بلکه ارزش تغییرات آن از آنجا ناشی میشود که این تغییرات بر مزیتهای رقابتی شرکتها مؤثر است.8
با توجه به اهمیت تکنولوژی در ایجاد و بقای سازمانها، بسیاری از سازمان‌ها در ساختار سازمانی خود مدیریتی به نام مدیریت تکنولوژی دارند.9
در مطالعات سازمان و مدیریت، فنآوری به همراه راهبرد، محیط، اندازه و چرخه حیات سازمان، قدرت و توان کنترل و منابع انسانی مجموعه عوامل تأثیرگذار بر ساختار سازمانی را تشکیل میدهند؛ که مدیران، هنگام طراحی ساختار، باید به این عوامل توجه کنند.10 بعلاوه؛ فنآوری، به عنوان یکی از مؤلفههای محیطی(عواملی که بر عملکرد شرکت تأثیر داشته و خارج از کنترل آن قرار دارند)، میتواند بر ساختار سازمان تأثیر داشته باشد. 11
گفتار چهارم : تعریف دانش چگونگی
امروزه مفهوم دانش فنی یا چگونگی عمل کردن به بهتر عمل کردن مبدل شده است، چنانکه هنر استفاده از اشیاء و ابزار، دارایی ارزشمندی در اموال و دارایی های یک بنگاه محسوب می شو د. این دارایی غیر ملموس باید به مالکیت درآید؛ ممکن است منتقل شود و برای بعضی از صنایع، ذخیره ی قابل بازگشت مهمی را فراهم کند.12
دانش فنی یا دانش چگونگی عبارت است ا ز: تنظیم و تدوین روش انجام دادن یک فرایند تولیدی با استفاده از دانش مهندسی و با توجه به ابزار ها، تجهیزات و مواد تعریف شده برای یک تولید با خواص و ارزش های اقتصادی معین و از پیش تعیین شده. 13
در تعریفی دیگر، دانش فنی به مجموعه ای از اطلاعات سودمند، محرمانه، تازه و باارزش و نیز اطلاعات و مهارتهای فنی مرتبط با طرا حی، ساخت و عملیات، که برای تولید محصول یا خدمات مشخص لازم باشد، اطلاق می گردد . دانش فنی یا غیرقابل ثبت بوده و یا عمدتاً به ثبت نمی رسند14چنانچه این مجموعه در اختیار متقاضی تکنولوژی قرار گیرد وی قادر خواهد بود با استفاده از آن ، واحد تولیدی مورد نظر خود را طراحی و تأسیس کند15 و محصول خاصی را با مواد اولیه معین در حجم مشخص و با مشخصات تعیین شده ای تولید کند.
بطور کلی می توان دانش فنی را بر سه قسم به شرح ذیل دانست :
الف-دانش فنی محصو ل: که شامل اطلاعات و مهارتهای فنی ای است که در طراحی محصول مورد نیاز است. در این بخش تعداد قطعات به کار رفته در محصول، مشخصات دقیق قطعات، تمامی نقشه ها و طرحها و نیز ویژگیهای محصول در تمامی ابعاد بیان می شود .
ب – دانش فنی ساخت: با در اختیار داشتن دانش فنی محصول تنها می توان محصول را شناخت. اما دانش فنی ساخت محصول، کلیه تجهیزات، ماشین آلات، قالبها، دستورالعمل ها و تمامی استانداردهایی که تولید و مونتاژ محصول را امکان پذیر می سازند، در بر می گیرد .
ج – دانش فنی فرایند: شامل تمامی اطلاعات و مهارتهای فنی در رابطه با جریان گردش مواد، مراحل تولید و… است. به عبارت دیگر در این مرحله همه گامهایی که تا تولید نهایی محصول باید برداشته شود روشن می شود .خواهان تکنولوژی با در اختیار داشتن هر سه بخش دانش فنی می تواند محصول را بشناسد، از چگونگی ساخت آن کاملا آگاهی یابد و با فرایند تولید آن آشنا شود.16
بدیهی است که گیرنده دانش فنی باید با توجه به پایین بودن استانداردها و تواناییهای حفظ اسرار صنعتی تلاش کند،درجه پایین تری از مراقبت تعیین شو د. از این رو پذیرش بی قید و شرط اعمال استانداردهای ایمنی دارنده تکنولوژی که در برخی از قراردادها ملاحظه می شود به دلیل ناتوانی و وجود نداشتن انضباط کاری در محیط های صنعتی، معمولا گیرنده تکنولوژی ودانش فنی را با ادعاهای بزرگ مالی از سوی انتقال دهنده تکنولوژی مواجه می ساز د.17
گفتارپنجم : تعریف فن آوری
فناوری عبارت است از مجموعه ای از فرآیندها،روشها،فنون،ابزار، تجهیزات ،ماشین آلات و مهارت هایی که توسط آنها کالایی ساخته می شود یا خدمتی ارائه می گردد.فناوری عبارت است از کاربرد علوم در صنایع با استفاده از رویه ها و مطالعات منظم و جهت دار.
سه تعریفی که از فناوری موجود است و به نظر می رسد از بقیه رایج تر باشند، عبارتند از:”عامل تبدیل منابع به کالا و خدمات”، “کاربرد علم در عمل” و “مجموعه سخت افزار و نرم افزار (نرم افزارهای مختلف شامل انسان افزار)” روی این تعاریف بحث های فراوانی وجود دارد ( البته بحث درست و نادرست در تعریف مطرح نیست ؛ ولی باید تعریفی ارائه شود که بیشترین کاربردهای واژه در زبان پوشش داده شود و جلوی انحراف گرفته شود. برای مثال تعاریفی که فناوری را “کاربرد علم” مطرح می کنند، می توانند انحراف زا باشند؛ چرا که مفهوم و هدف علم و دانش، توسعه شناخت بشر است. اما هدف فناوری تسلط بر طبیعت و توسعه توانایی های بشر است. گاه مشاهده می شود که توسعه فناوری بر سعی و خطا استواربوده است نه بر فرمول های علمی (فرمول ها و دلایل علمی آن مدتها بعد شناخته شده است).18
گفتار ششم:تعریف اختراع
بطور کلی اختراع حق انحصاری است که به مخترع آن در قبال خلق و ایجاد محصول با فرآیند صنعتی که دارای وصف جدید بودن ، گام ابتکاری و کاربرد صنعتی است از طرف دولت و قوه حاکمه اعطاء می شود بطورکلی اختراع به معنی راه حل جدید و نوآورانه برای حل یک مشکل فنی است . این راه حل ممکن است به ایجاد وسیله ،دستگاه ،محصول دارو یا فرآیند صنعتی کاملا جدید مربوط باشد ،یاممکن است فقط بهبود جزئی محصول یا فرآیند شناخته شده ای باشد.
اختراع ،حاصل و ثمره تلاش فکری و تراوش ذهنی مخترع است که در قالب یک محصول صنعتی یا فرایند صنعتی متبلور می شود 19و اختراع در اینجا معادل واژه (INVENTION ) است . اما از اختراع در قوانین مختلف کشور ها زمانی حمایت میشود که این اختراعات طبق تشریفات جاریه آن کشور در موعد و زمان مقرر به ثبت رسیده باشد و شرط استفاده از این حق،ثبت آن در نزد مرجع ذیصلاح (اداره ثبت اختراعات) می باشد و در اینجا حق اختراع معادل واژه (PATENT ) می باشد .
پس از ثبت و اعطاء حق اختراع به مالک و مخترع ،بر طبق قانون به دو شکل از اختراع حمایت می شود :
1- حمایت ایجابی ،یعنی اینکه به دارنده حق می دهد که از خلاقیت و تلاش ذهنی خود بهره برد .
2- حمایت سلبی ،سایرین را مکلف می کند که به این حقوق حاصل از آفرینشهای فکری احترام گذاشته و مانع از هر گونه حق نقص حق بدون اجازه مالک این حقوق بشود فلذا مخترع حق انحصاری نسبت به ساخت ،صادرات واردات ،عرضه برای فروش ،فروش و استفاده از فرآورده و کالاهایی که مستقیما از طریق فرایند بدست می آیند را دارد .
اختراعات غیر قابل ثبت (استثنائات اختراع)
طبق ماده 4 قانون ثبت و اختراعات در ایران موارد زیر از حیطه حمایت از اختراع خارج است :
الف. کشفیات ، نظریه های علمی ، روشهای ریاضی و آثار هنری .
ب. طرحها و قواعد یا روشهای انجام کار تجاری و سایر فعالیتهای ذهنی و اجتماعی .
ج. روشهای تشخیص و معالجه بیماریهای انسان یا حیوان .این بند شامل فرآورده های منطبق با تعریف اختراع و مورد استفاده در روشهای مزبور نمی شود.
د. منابع ژنتیک و اجزاء ژنتیک تشکیل دهنده آنها و همچنین فرآیندهای بیولوژیک تولید آنها.
ه. آنچه قبلاً در فنون و صنایع پیش بینی شده باشد.
گفتار هفتم :اسرار تجاری
اسرار تجاری ، فرمول ، رویه ، فرآیند ، طرح ، ابزار ، الگو یا مجموعه اطلاعاتی است که در یک کسب و کار برای به دست آوردن مزیتی نسبت به رقبا مورد استفاده قرار می گیرد .
اسرار تجاری نوعی مالکیت فکری محسوب و به صاحب آن حق انحصاری دائمی را در بهره برداری از اطلاعات مذکور می دهد 20و این امر بدان معنا است که به محض افشای این اطلاعات ، اشخاص ثالث می توانند مستقلاً از آنها بهره برداری نمایند و این درست در نقطه مقابل حق اختراع که نوعی مالکیت معنوی است قرار دارد که دارای مدت حمایت محدودی است (عموماً ?? سال) و حمایت از آن در قبال افشاء اطلاعات مربوط نزد عموم به عمل می آید .
به عبارتی اسرار تجاری هر نوع اطلاعات ارزشمندی است که دارای ارزش مستقل اقتصادی باشند بدون آنکه نزد عموم مورد شناسایی واقع شده باشند مشروط به آنکه:
اولاً: این اطلاعات به صاحب خود امتیاز رقابتی در بازار تجاری اعطاء کند و بازرگان با استفاده از این اطلاعات بتواند در عرصه رقابت تجاری وزنه را به نفع خود سنگین تر نماید.
ثانیاً: برای حفظ آنها از تهدید افشاء و دستبرد ، اقداماتی بوسیله صاحب این اسرار و اطلاعات صورت گیرد تا از نشر آن نزد عموم یا نزد رقبای تجاری جلوگیری شود.
بنابراین حقوق مالکیت معنوی با ثبت اختراع بوجود می آید و پس از ثبت تا مدت معینی مورد حمایت قانون قرار می گیرد و افشاء اختراع پس از ثبت و آگاهی عمومی از آن فی نفسه ضرری را متوجه صاحب اختراع نمی کند. اما اسرار تجاری اساساً توسط هیچ نهادی به ثبت نمی رسد و حفظ آنها بیشتر به اقدامات و مراقبتهای صاحب اسرار تجاری بر می گردد. افشاء اسرار تجاری آنها را فاقد ارزش می کند . این اسرار تا زمانی مورد حمایت قرار دارند که شایسته تعریف اسرار تجاری باشند .
بند اول :معیارهای تعیین و تشخیص اسرار تجاری
هر اطلاعاتی را نمی توان جزء اسرار تجاری دانست. معمولاً تشخیص اینکه اطلاعات موجود جزء اسرار تجاری هستند یا خیر با معیارهای ذیل انجام می شود:
الف) اسرار تجاری نباید به آسانی توسط عموم قابل شناسایی یا تعیین باشند .( مانند فرمول نوشابه های کوکا کولا که قریب ???سال است به عنوان اسرار تجاری محفوظ مانده است. )
ب) این اطلاعات باید دارای ارزش اقتصادی مستقل در بازار باشند و از نظر عرف تجاری به دارنده ی خود مزیت و اعتبار اقتصادی ببخشند.
ج) اطلاعاتی که توسط رقبای تجاری مورد شناسایی واقع شده اند و آنها نیز از طرق صحیح به آنها دست یافته اند نمی توانند به عنوان اسرار تجاری محسوب شوند.21
بند دوم :راههای حمایت از اسرار تجاری
تا زمانی که صاحب اسرار تجاری اقدامات معقولی برای حفظ اطلاعات به نحو سری انجام دهد و این اسرار محرمانه باقی بماند دارای ارزش اقتصادی هستند.
روشهایی که جهت حفظ اسرار تجاری وجود دارند به قرار ذیل می باشند:
?) ایجاد امنیت فیزیکی و معقول به نحوی که دسترسی افراد غیر مجاز به اسرار تجاری و سرقت آنها را ناممکن گرداند.
?) انعقاد قرارداد عدم افشاء با اشخاصی که بصورت مجاز و در حد لازم به اسرار تجاری دسترسی دارند. ولی بایستی متعهد شوند تا از افشاء آن و جاسوسی صنعتی و تجاری خودداری کنند.22
مبحث دوم :ماهیت انتقال تکنولوژی
انتقال تکنولوژی فرایند پیچیده و دشواری است. خرید و انتقال تکنولوژی بدون مطالعه و بررسی لازم، نه تنها مفید نخواهد بود، بلکه ممکن است علاوه بر هدر رفتن سرمایه و زمان، به تضعیف تکنولوژی ملی هم بیانجامد. نگاه به انتقال باید به‌عنوان فرایندی باشد که از طریق آن تکنولوژی وارداتی به گونه‌ای کسب شود که نه تنها برای تولید محصول به‌کار گرفته شود، بلکه زمینه‌ای برای خلق تکنولوژی جدید باشد.
گفتار اول :مفهوم انتقال تکنولوژی
تکنولوژی به منزله تمامی دانشها، محصولات، فرآیندها، ابزارها، روشها، و سیستم‌هایی است که در خلق کالاها یا ارائه خدمات مورداستفاده قرار می‌گیرد. یکی از زمینه‌های اعمال مدیریت تکنولوژی که مستلزم جامع نگری و درونگری است، انتقال تکنولوژی است. امروزه، صنعتی شدن بطور عمیقی به انتقال تکنولوژی وابسته است.
انتقال تکنولوژی عبارت است از بکارگیری و استفاده از تکنولوژی در مکانی بجز مکان اولیه ایجاد و خلق آن. به‌عبارتی دیگر فرایندی که باعث جریان یافتن تکنولوژی از منبع به دریافت کننده آن می‌شود، ‌انتقال تکنولوژی نامیده می شود.23
انتقال فناوری به دوگونه صورت می‌گیرد: انتقال عمودی و انتقال افقی. در انتقال عمودی یا انتقال تحقیق و توسعه‌، اطلاعات فنی و یافته های تحقیقات کاربردی به مرحله توسعه و طراحی مهندسی انتقال می‌یابد و سپس با تجاری شدن تکنولوژی به فرایند تولید وارد می شود. در انتقال افقی، تکنولوژی از یک سطح توانمندی در یک کشور به همان سطح توانمندی در محل دیگری منتقل می‌شود. در این حالت هرچه سطح گیرنده تکنولوژی بالاتر باشد هزینه انتقال تکنولوژی کاهش می یابد و جذب آن به صورت موثرتری انجام می شود.24
با طی مراحلی که یک فناوری وارداتی طی می کند(انتخاب، کسب، تولید محصول، انطباق با بازار داخلی، اعمال تغییرات جزئی و بهبود کاربری و سرانجام صدور به بازار کشورهای در حال توسعه) و میزان تسلط بر این فناوری، یک کشور می تواند ادعای بومی شدن آن فناوری را داشته باشد. شدت تلاشهای بومی و فرایند یادگیری تکنولوژیک در سرعت بخشیدن به روند تسلط و احاطه یافتن بر فناوری وارداتی و بومی نمودن آن نقش دارند.
تجارب کشورهای در حال توسعه بیانگر آن است که یادگیری تکنولوژیک عموماً از تکنولوژی های بالغ و جا افتاده شروع می شود. مراحل تاریخی یادگیری تکنولوژیک در کشورهایی که با تأخیر صنعتی مواجه می شوند، از سه مرحله مهندسی، توسعه و تحقیق می گذرد. این روال برعکس روال کشورهای صاحب فناوری است که به صورت تحقیق، توسعه و مهندسی می باشد. 25
میزان یادگیری تکنولوژیک وابسته به تواناییهای زیر است :
الف – توانایی های سرمایه گذاری


دیدگاهتان را بنویسید